Forum » Zuidplas » Gemeenteraad, Landelijke, Provincie- en gemeenteraadsverkiezingen » Verkiezingen geweest, maar wat nu?

Hoewel ik geen politicus ben weet ik wel een beetje van het proces af.

Eerst worden de kaarten verdeeld: er word een rangschikking gemaakt van welke kandidaten er gekozen zijn op basis van voorkeurstemmen of plaats op de kandidatenlijst. Deze worden dan op een aparte gemeenteraadsvergadering gecontroleerd op hun geloofsbrieven zoals dat heet. Dat is feitelijk een controle of die persoon gekozen mocht worden (passief kiesgerechtigd) en of hij/ zij inderdaad ouder is dan de minimale leeftijdsgrens is van 18. (iemand die op de dag van de verkiezingen 18 is geworden heeft dus pech, en mag niet meedoen, omdat de peildatum eerder ligt, namelijk met het inleveren van de kandidatenlijst).

De verschillende partijen gaan met elkaar in overleg over wie de bestuurders (wethouders) mag leveren. Traditioneel is de partij met de meeste stemmen degene die de besprekingen mag leiden en mag beslissen met wie ze gaan samenwerken.
Vaak moet er niet alleen een bepaalde match zijn in verkiezingsprogramma, maar ook op persoonlijk vlak moeten de fractievoorzitters toch wel enigszins met elkaar kunnen opschieten. In het verleden zijn er genoeg voorbeelden waarom sommige partijen niet in aanmerking kwamen om mee te doen. Vooral vanwege hun opstelling in eerdere raadsperiodes kan wel eens tot uitsluiting van deelname leiden. In principe is het alleen de bedoeling dat er een samenwerking gemaakt word waarin de helft plus een raadslid in vertegenwoordigt is. In de praktijk streven de meeste partijen er naar in de gemeenteraad ruim de helft (liefst 2/3e) van de gemeenteraad zoals dat heet collegedragende partijen te laten zijn.
Mocht de grootste partij er niet uitkomen kunnen andere partijen trouwens ook onderling gaan onderhandelen en zo de grootste partij passeren. Dat is echter geen nette manier van doen.

Als de samenwerking is akkoord bevonden door de partijen en ook de achterban hiermee akkoord is gegaan (een ledenvergadering van de partijen is dus doorslaggevend!) waarbij ook de mensen zijn gekozen die de wethouderstaken gaan vervullen (meestal verdeeld op basis van grootte van de partijen) kan het college geïnstalleerd worden. Dat gebeurd dus soms pas enkele weken nadat de gemeenteraad is benoemd omdat het een hele klus is om alles goed uit te onderhandelen.
Vanwege de onderhandelingen word er ook een collegeakkoord neergelegd waar de partijen zich aan willen houden. Hoe moeizamer de onderhandelingen verliepen, hoe meer er beschreven staat. Want alleen als je elkaar weinig ruimte gunt om een eigen koers te varen omdat je bang bent dat het fout gaat, ga je opschrijven tot in de detail wat er gedaan moet worden en waarom.

Als er dan verderop in het proces een partij om bepaalde redenen afwijkt van het collegeakkoord, dan kun je vuurwerk hebben in de gemeenteraad. Dat is vaak reden voor andere partijen om hun vertrouwen op te zeggen en dan valt het college. Als het college valt, mag er echter volgens de wet geen nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven maar gaan er nieuwe onderhandelingen plaats vinden en moet er een nieuw college worden gevormd. Dat is dan vaak wel een hele klus en uiteraard word dan de partij die de breuk heeft veroorzaakt uitgesloten.

In de gemeente Zuidplas is er nog een byzondere situatie bijgekomen. Er is sprake van een samenvoeging van het gemeentelijk ambtenarenapparaat. Dat vergt een hele klus om dat goed vorm te geven en zal waarschijnlijk zo rond de 2 jaar vragen om alles helemaal rond te krijgen. Het is namelijk niet zo dat je even de ambtenaren allemaal maar samenvoegt op een gemeentehuis. Bovendien ligt dat ook nog eens gevoelig (waar het gemeentehuis is) en is er niet genoeg ruimte om dat te doen in bijvoorbeeld het gemeentehuis in Nieuwerkerk. Bovendien is de vraag of alle ambtenaren inderdaad nog nodig zijn bij een samenvoeging. Een hele klus dus.

Ondertussen is het niet zo dat de gemeente niet bestuurd moet worden. Het zal dus echt wel een flinke dobber worden voor de nieuwe wethouders om alles goed op orde te krijgen en daarbij niet teveel geld uit te geven.
Dat vereist dus wel heel goede mensen die echt weten wat ze doen, eerlijk zijn en ook nog eens vaak verantwoording komen afleggen (ook tussentijds) aan de gemeenteraad. Die kan hun plannen dan ook nog eens per motie flink in de war schoppen omdat ze het anders willen of het allemaal te duur vinden. Niet zomaar dat de afgelopen verkiezingen de bijdragen aan de gemeente weer volop ter discussie stonden. Maar ergens moet alles van betaald worden.
Overigens moet een wethouder een door de gemeenteraad aangenomen motie gaan uitvoeren, en kan deze alleen met heel goede redenen naast zich neerleggen. Dat kan hem dan wel op een motie van afkeuring (partijen zijn het er niet mee eens, maar de wethouder hoeft niet op te stappen) of motie van wantrouwen (partijen vinden het echt heel erg fout wat de wethouder heeft gedaan en eisen dat hij/ zij vertrekt).

Nog even over raadsleden: niet alle raadsleden blijven de volle 4 jaar raadslid. Sommigen krijgen ander werk en moeten daardoor verhuizen, of vanwege een ziekte dat ze niet meer aan kunnen blijven. Dan kan er wel vervanging geregeld worden maar dat mag alleen van de kandidatenlijst zoals die was ingeleverd bij de verkiezingen. Ook daar zijn regels voor: je mag niet raadslid zijn en in een andere gemeente wonen (wel een korte tijd als je maar zorgt voor een bepaalde termijn weer in de gemeente te wonen en ingeschreven te staan). Veel mensen op een kandidatenlijst staan er wel op maar willen eigenlijk geen raadslid worden. Dat is vaak om toch een volle kandidatenlijst te hebben. Voor de niet raadsvergaderingen mogen mensen wel eventueel deelnemen namens de partij (bijvoorbeeld aan commissie vergaderingen). Een raadslid is overigens verplicht om aanwezig te zijn bij gemeenteraadsvergaderingen of moet zich met goede redenen afmelden.

Ik hoop dat alles zo een beetje duidelijker is geworden.
met vriendelijke groet,

Pim

Via prive bericht heb ik je daar antwoord op gegeven.