Clicky

Stilte in de vakantietijd

Copyright Omroep Zuidplas
Pastor Sjon Donkers schreef over dit thema kort voor de vakantie periode.
"De stilte zingt … Een vakantietijd leent zich als het goed is voor het zoeken naar stilte. Wandelend of fietsend, in alle rust voor de tent, aan het strand of gewoon thuis kunnen we tot rust komen. Soms de stilte bewust zoekend, soms onverwacht als weldadig ervarend. Wellicht dat het onderstaande met u en jullie mee mag reizen deze zomer … Schaarse stilte In onze tegenwoordige samenleving is stilte een schaars goed geworden. Ik heb er vaker over geschreven op deze plek. Veel mensen hebben een druk bestaan, waarin voortdurende haast en stress niet onbekend zijn. En daarin is er hoe dan ook altijd geluid aanwezig. Is het niet van ─ al dan niet ongevraagde ─ muziek of mobiele gesprekken, dan wel van andere geluiden om ons heen. In deze hectiek van de dag is er dan ook vaak (te) weinig échte aandacht voor zowel jezelf als voor de ander, en ook niet voor andere mooie kanten van het leven, zoals natuur of cultuur. We leven er veelal aan voorbij. Veel mensen hebben het gevoel buiten adem te raken. ’Buiten adem’ ook in de betekenis van: gemis aan Adem, te weinig tijd om stil te staan bij Wie of Wat er binnen in je leeft. Te weinig tijd om je ziel te voeden. Weldadige stilte Van monniken kunnen we het grote belang van de stilte leren. Zij ervaren dagelijks dat de stilte weldadig is voor een mens. Want in kloosters speelt stilte een hoofdrol. Vandaar ook dat bezoekers van kloosters of van gemeenschappen als die van Taizé of Iona vaak geraakt worden door die stilte. Zij ervaren in die stilte vaak de Aanwezigheid van de Eeuwige. Momenteel is er op de televisie een serie te zien over een vijftal mensen in Engeland die bewust de stilte opzoeken, getiteld The Big Silence. Dat doen ze onder leiding van Christopher Jamison, de abt van een benedictijnenklooster in Engeland. Hij onderwerpt daarin vijf doorsnee Britten met een druk leven acht dagen lang aan een stiltemeditatie. Het uiteindelijke doel: stilte een plek geven in hun drukke levens. In Groot-Brittannië werd de serie onverwacht een hit. ”Stilte is de manier bij uitstek om jezelf goed te leren kennen”, zegt de abt. Jamison noemt stilte ’de toegangspoort tot de ziel’. "Door je te richten op je binnenste ga je als het ware het gesprek aan met jezelf. Als je met een ander spreekt, is stilte ook belangrijk. De één luistert, terwijl de ander spreekt. Zo werkt het ook als je wilt luisteren naar jezelf. Dan moet je stil zijn. Wie stil is, praat met zichzelf. Op die manier krijg je toegang tot het diepste deel van jezelf. Dat is de ziel. Ons leven zou er baat bij hebben als we daar wat vaker bij stil zouden staan." Volgens de benedictijnen handelen mensen vanuit een innerlijke, geestelijke wereld. Daar bevindt zich wat in de christelijke traditie de ziel wordt genoemd. Deze ziel moet onderhouden worden, menen de broeders, anders raken mensen vervreemd van zichzelf. Dat kan alleen door regelmatig de blik naar binnen te keren. Zo kun je in de stilte ervaren wie je bent en wie je mag zijn. Als je dicht bij je ziel komt, kom je bij de kern van jezelf. Monniken noemen die kern vaak goddelijk. Alsof God woont in je ziel, omdat je als mens ─ Bijbels gesproken ─ bent geschapen naar Gods beeld en gelijkenis. Zo kan stilte een zoeken zijn naar een Bron om uit te putten, een Bron voor hernieuwde Inspiratie. Maar ook hernieuwde aandacht voor de ander om je heen. Want in de drukte van het leven schort het soms of vaak aan aandacht voor elkaar. Of aandacht voor zaken als de natuur en cultuur. Keerzijde Stilte heeft echter ook een keerzijde, want stilte kan ook benauwend of bedreigend zijn. Soms is het té stil in je leven. Ook dat ervaren mensen op momenten in hun leven. Bijvoorbeeld als er een geliefd iemand overlijdt, of als je aanloopt tegen onverwerkte gebeurtenissen in je leven. Want juist in de stilte kun je je diepste en ergste eenzaamheid ervaren. Juist in de stilte ervaar je soms de Afwezigheid van de Eeuwige. Ook over dat ’zwijgen van God’ hebben monniken en anderen geschreven. Je leest dan wel over de stilte als ’keerzijde van de hemel’, als het verborgen aangezicht van de Eeuwige. Tegelijk weten die schrijvers uit ervaring dat het voor ieder mens een hele klus blijft om Gods verborgenheid te kunnen ervaren in die stilte. Lectio Divina Stilte heeft dus iets ambivalents. Enerzijds kunnen we ervaren dat stilte een weg naar de Eeuwige kan zijn, anderzijds de beleving van de stilte van het zwijgen van de Eeuwige. Beide kunnen ook samenhangen trouwens. Voor wie in dit verband deze zomer wil lezen over stilte in de Schrift volgen hieronder enkele Schriftteksten. Een mooie, bezinnende manier van Bijbellezen is de zgn. Lectio Divina. Wellicht dat deze zomer gelegenheid biedt om Bijbelgedeelten eens op deze manier te lezen. De Lectio Divina is een speciale ─ meditatieve ─ manier van Bijbellezen die al eeuwenoude papieren heeft. Letterlijk betekent lectio divina: goddelijke lezing. In kloosters is het een belangrijk middel voor het zoeken naar God. Want het gaat bij deze manier van lezen om het zich aandachtig richten op een ontmoeting met de Eeuwige. De lectio kent drie stappen: - de lectio: een zorgvuldige, aandachtige lezing van een Schrifttekst, liefst hardop en langzaam waarbij je de woorden a.h.w. in de mond proeft. - de meditatio: een overdenking van de Schrifttekst, een doordringen in de tekst door het geregeld herhalen van een woord of zinsdeel dat je op de een of andere manier heeft geraakt. Een soort van herkauwen dus, waarbij je bijvoorbeeld kunt overdenken waarom dat deel je raakt, wat het zegt over je leven, wat de consequenties zijn en wat daar voor nodig is. - de oratio, ofwel het gebed; een toewending van het hart naar God naar aanleiding van wat je hebt ervaren in de meditatio. Een vierde stap is de contemplatio. Bij deze stap kun je de ervaring opdoen van ’aangeraakt worden door God’. Je kunt deze stappen koppelen aan een woord van Jezus uit de Bergrede: ”Vraag en er zal je gegeven worden, zoek en je zult vinden, klop en er zal voor je worden opengedaan.” (Mattheüs 7: 7). Het zoeken vindt plaats in de lezing en het vinden in de overweging, het kloppen vindt plaats in het gebed en het opengedaan worden in het schouwen. Stilte in de Bijbel Teksten over stilte die zich wellicht lenen voor deze manier van Bijbellezen zijn: - Klaagliederen 3: 26, - I Koningen 19: 9 – 12, - Marcus 1: 35, - Openbaring 8: 1, - Psalm 65 Liedboek: De stilte zingt U toe, o Here. Een weg Monniken leren ons ook dat stilte geen doel op zich is. Stilte is een weg die je moet bewandelen. In die zin zijn alle mensen pelgrims. Het gaat om een weg van loslaten én een weg van ontdekken, en als het meezit ervaar je op die weg de ruimte van je ziel en daarin de Aanwezige. Zó de stilte ervaren, kan weldadig zijn voor je ziel. Ik wens ieder van u en jullie toe dat deze zomer perioden mag hebben van die weldadige stilte. Graag hoor ik uw en jullie ervaringen! Daarmee kunnen we ook ons voordeel doen als onze kerkgebouwen zich openenen voor stilte…. " Ter inspiratie Zolang er nog ergens iemand bestaat met wie ik als mens kan spreken vind ik ook wel de stilte midden op straat een stilte die niemand kan breken. Een kostbare stilte van zuiver glas dat ikzelf met mijn stem heb geslepen. Als ik er niet was had niemand die stilte begrepen. Maar als Hij er niet was en Zijn stem was er niet dan was er van stilte geen sprake. Alleen maar van zwijgen, zo hard als graniet en dat kan je doodeenzaam maken. Maar de stilte, dit is een tweestemmig lied, waarin God en de mens elkaar raken. Guillaume van der Graft